MORACCO NİRE, TÜRKİYE NİRE?

Prof. Dr. Faruk BEŞER

Cuma, 15 Haziran 2007 10:44

Önce bu ülkenin adını bile doğru dürüst bilmediğimiz için üzüldüm. Biz Fas diyoruz, oysa Fas orada bir şehir. Ülkenin asıl adı Mağrib, yani Batı. İslam dünyasının en batısındaki ülke.

Fransız işgalinden sonra Moracco olarak biliniyor. İşgal 44 yıl sürmüş ve bu kadarcık bir süre zarfında tam anlamıyla Fransızlaşmışlar. Dil Fransızca, kültür Fransız.

Mağrib’in ticari başkenti, yani İstanbul’u Kazablanka. Asıl adıyla Dáru’l-beydá. Beyaz ev demek. Kazablanka ise bunun Fransızcası.

Siyasi başkent ise Rabat.

Uçağımız Kazablanka’ya indi. Çünkü Rabat uluslararası havacılığa kapalı. Bunun tek istisnası Fransa.

Kafamıza takılan ilk soru burası. Neden batılı sömürge devletlerin bir süre kaldıkları ülkeler hálá onlara bağlı durumdalar? İlişkiler sağlam ve hálá onların dillerini konuşuyorlar. Ana dilleri olan Arapça sadece iki üç yıllık bir ilgiye sahip. Bütün resmi araçlar Pejo (Peugeot).

Vaktiyle bizim hükmettiğimiz ülkeler ise bize hálá düşman gibiler. Mesela Tunus, Libya, Mısır ve Suriye böyle. Bizi sömürgeci sayıyorlar ve bizden uzak duruyorlar.

Ama Sudan, Birleşik Arap Emirlikleri, Mağrib ve Moritanya gibi Arap ülkeleri ise, Osmanlı yönetimine girmedikleri için olacak ki, biz onların gözünde İslam ümmetinin 500 yıl hamiliğini yapmış yüce bir milletiz. Bize karşı ayrı bir sevgi ve saygıları var. Mesela Birleşik Arap Emirlikleri’nin trafik ehliyetini kabul ettiği nadir ülkelerden birisi Türkiye. Mısır ve Suriye gibi Çoğu Arap ülkelerinin dahi sürücü ehliyetini kabul etmiyorlar. Bu da bizim için hayli keyif verici bir itibar.

Beni havaalanından alan mihmandarım Amerika’da mastır yapan bir delikanlı. 100 kilometreden fazla Kazablanka Rabat arasında bana hep Osmanlı tarihini anlattı. Ben de biliyormuşum gibi her söylediğini onaylamak zorunda kaldım.

İlginç olan bir başka nokta ise, bizim, yani Osmanlı’nın yönetimi altında bulunan ülkelerin halkları bizi, cumhuriyetle birlikte, dinden çıkmış, laik ya da Hıristiyanlaşmış millet olarak görmeleri. Derler ki, ünlü İngiliz casusu Lawrence Ortadoğu’da köşe bucak dolaşıp, Türklerin hepsi Hıristiyanlaştı, onlara artık niçin tabi olasınız ki! diye Arapları aleyhimize tahrik etmiş. Aynı propagandanın Türkiye ayağında ise bizim köpeklerimize ‘Arap’ adı koymamız olmuş. Tabii, bu sayede batılılar da malı götürmüşler.

Yine ilginç bir durum ki, bizim laikçilerimiz ve dine karşı medyamız da, görünürde şeriat ithal edilir korkusuyla, Arap ülkeleriyle olacak her ilişkimizi takbîh edip engellemeye çalışırlar. Oysa bizim onlardan din ithaline ihtiyacımız yok. Şu anda dini, entelektüel boyutta biz onlardan daha iyi biliyoruz. Bu alanda olsa olsa onlar bizden etkilenebilirler.

Geriye kalan ise siyasi ve ekonomik ilişkilerdir. O halde hangi siyaset bilimi, ekonomi bilimi ya da akıl, onlarla sağlam ilişkilerimizin olmasını olumsuz görebilir? Demek ki işin içinde kesinlikle bir bit yeniği var ve biz hálá dış ilişkilerimizi kendimiz olarak ve kendi çıkarımıza göre belirleyemiyoruz.

10.06.2007

http://www.stargazete.com/index.asp?haberID=123007