Esaretten Hürriyete - 2

Dr.Mustafa BAHADIROĞLU

“Hâkimiyet Hakk’ındır düsturuna hasret çeken, gerçek adaleti bu inanışta ve halis hürriyeti Hakk’a kölelikte bulan bir gençlik…”                                               

                                                          Necip Fazıl

Hürriyetin Merhaleleri

Her mertebede hürriyete ihtiyaç vardır. Avam ve halkın hürriyeti nefsin arzularına kul olmaktan kurtulmakla gerçekleşir. Hakk’ın iradesinde fani olan veliler, Allah’ın muradına göre hareket edip şahsi iradelerine kul olmaktan kurtulurlarsa hür olurlar. Nurların nurunun tecellisinde mahv ve yok olan seçkinler ise, her çeşit kayıt ve eserlere kul olmaktan kurtuldukları zaman hürriyete kavuşurlar. Bunlar insan-ı kâmil olmaları hasebiyle birer denge unsuru olarak insan olmanın modelini oluşturan zatlardır. Zahiren savaş esiri ve köle olsalar bile gerçekte hürdürler.

Allah’a Kulluk

Kişi ancak Allah’a kulluk etmekle kendisi gibi olabilir. Hürriyet, insanın olduğu gibi davranması, fıtratını zorlamamasıdır. Zira insanın bütün duygu ve cihazları (fıtratı) buna göre yaratılmıştır. İnsan bir cihaz satın aldığı zaman yanında o cihazın ne için imal edildiğini, randıman vermesi için nasıl kullanılacağını beyan eden katalog verilir. Katalogda yazılı olan şartlara riayet edilirse cihaz bozulmaz ve ondan verim alınır. Aksi halde arıza yapar ve bir işe yaramaz. Misalimizdeki cihaz insan; katalog ise Kur’an-ı mu’cizü’l-beyandır. Bütün varlığı yaratan Halik-ı Zü’l-celâl Hazretleri o kitapta insanı kendisine kulluk için yarattığını açıkça beyan etmiştir. (Zariyat, 51/56) O’na kulluk edenler meleklerin seviyesine yükselir, hatta onları geçerken nefsine kulluk edenler hayvanların seviyesine veya daha aşağıda şeytanların derekesine düşer. Ne kendisine, ne insanlara ne de diğer varlıklara faydası dokunur. Çevresindekilere acı ve ıstıraptan başka bir şey veremez. Para, şöhret, mevki ve kadından ibaret dünyasında, hedefine ulaşamadığı zaman ruhi dengesizlikler meydana gelir. Ya sonunda intihar eder veya bedbaht bir hayat yaşar.

Şayet insan, “Ben Allah’a kulluk etmeyeceğim, hür yaşayacağım” derse yine de kul olmaktan kurtu­lamaz. Fakat bu sefer nefsine veya bütünüyle masivaya kulluk eder. Kendisi (fıtratının gereği) gibi olamadığı, onu ters çevirdiği için hürriyetini kaybederek tam bir esaret boyunduruğu altına girer.

Peygamberlere ve Velilere Kulluk

Yaratılan bütün varlıklar masivadır. Yani Allah’ın dışındaki varlıklardır. Bu mânâda insanlar, peygamberler ve Allah dostları da birer masivadır. Ancak, Cenab-ı Hak c.c. Masivanın bir kısmından razı iken diğer bir kısmından razı değildir. Mesela, müttaki müminlerden hoşnut olduğu hâlde kâfirlerden ve onların işlerinden hoşnut değildir.

Demek ki, Masivanın bir bölümünden Allah u Teâlâ Hazretleri razı ve hoşnut olmakta, onlardan bir kısmına tabi olup itaat etmememizi bizzat kendisi istemektedir. Çünkü asıl itaat edilen onlar değil Cenab-ı Zü’l-Celâl Hazretleri’dir. Onlara itaat etmekle kalp Allah’a bağlanmakta, kötü ahlâktan kurtulup O’nun edebiyle edeplenmektedir. Böylece insan nefsin, şeytanın ve dünyanın maskarası olmaktan kurtularak hürriyeti elde etmektedir. Onların vazifesi insanı Allah’a teslim ederek hürriyetine kavuşturmaktır. Hakk’a teslim ettikten sonra bir ölçüde kendileri devreden çıkarlar. Ondan sonra sadece dualarıyla destek olurlar. Şu hâlde şeyhe kul, köle olmanın mânâsı, gerekli tedavi ve cerrahi operasyon için severek onla teslim olmak demektir. Yoksa -hâşâ- onlara ibadet-ü taatte bulunmak değildir. Bu teslimiyet olmadan tedavi mümkün olmaz. Maharetli bir doktorun önüne ameliyat için yatan kimsenin, cerraha: “Neşteri şuraya vur, buraya vurma” şeklinde itiraz etmesi halinde sağlıklı bir ameliyat yapılamayacağı meydandadır.

İşte bu yüzden dervişler şeyhlerine, şeyhlerinin vesilesiyle Hz. Resulullah’a s.a.v., O’nun vesilesiyle de Allah’a kul olmayı büyük bir şeref sayarlar. Zira hürriyet, onlara kul, köle olmakla tahsil edilebilir. Cihan padişahı Yavuz Sultan Selim bu hakikati şu beytiyle gayet güzel terennüm etmektedir:

Bir velîye bende olmak cümleden a’lâ imiş.

İşin aslına bakılırsa tarih boyunca mürşit eğitiminden geçmeden hürriyetini kazanan bir kimseye rastlanmamıştır. Milyonlarca Allah dostu, ya doğrudan kâmil bir mürşidin eğitimine girmiş veya en azından takva sahibi kimselerle karşılaşmış, onların sohbetlerinde bulunmuşlardır.