Cumhuriyet Türkiye'sinde bir mesele olarak İslam

1.Husus: Cumhuriyet Dönemi’nde başlamış değildir. Bu politikaların önemli bir kısmının hatta tamamının geriye doğru giden, Osmanlı modernleşmesine doğru giden bir tarihi vardır. Daha soğukkanlı ele alabilmek için bütün bu kaynaklara bakmak lazım, yoksa nakıs kalır ve bugün olanları anlamak güçleşir, yetersiz olur. Türkiye’de gerek muhafazakâr çevrede gerek cumhuriyet ideolojilerine yakın çevrede yalnız cumhuriyet dönemi ile ele alınmaktadır. Bu hususun altını çizmek lazım, size uç örnekler verebilirim; Halifeliğin ilgası. Yarım asırlık hatta üççeyrek asırlık sürecin sonundaki radikal bir neticelenme hadisesidir. Medreselerin kapatılması, tekkelerin kapatılmasını da buna ekleyebiliriz.

2. Husus: Cumhuriyet dönemi din politikalarının sosyal-siyasal ilişkiler çerçevesinde 1924’den beri cumhuriyet döneminde müşahede ettiğimiz bir yeknesaklık arz etmediğini görüyoruz.

3. Husus: Cumhuriyet dönemi din politikalarına aktif muhalif hareketler olmamıştır. Ne muhafazakâr ne de cumhuriyet ideolojisine yakın çevrelerden…

Hangi sosyal, siyasal, kültürel sebepler böyle olmasına sebebiyet vermiştir?

Umumi yaklaşım bu sorunların üzerine gitmeyi engelliyor diye düşünüyorum. Cumhuriyet dönemi din politikaları bütün ağırlığı ve ciddiyeti ile ele alındığı zaman bunun tek taraflı işleyen bir süreç olmadığını görmemiz lazım. Aslında bu politikaların çerçevesinin kadrolarına baktığımız zaman bunların son dönem Osmanlı bakıyesi insanlar olduğunu göreceksiniz. 19. yüzyıldan sonra doğmuş, tahsilleri II. Abdulhamid döneminde ( muhafazakârlar bunu ihmal ediyor ama çok önemli), ilk memuriyetleri, ilk çalışmaları bu dönemde olmuş kişiler, İttihat ve Terakki ile bağlantılı olan kişilerdir. Önemli bir kısmı askerdir. I. Dünya Savaşının acı, ızdırap, ümit ve ümitsizliklerini yaşayarak milli mücadeleye intikal etmiş kişilerdir. Bunları bilmeden hangi zemin üzerine bina edildiğini bilemeyiz.

Uluslar arası şartlar çok zikredilmemekle beraber Cumhuriyet dönemi din politikalarını çok etkileyen bir unsurdur. Telaffuz edilmemesinin gerekçeleri vardır.

Okuduklarımdan edindiğim intiba, 24 ve sonrası Türkiye’deki din meselesini adeta boğan bir atmosfere cumhuriyeti kuran kadronun güle oynaya gitmediği, bunların uluslar arası şartlar, icbarlar doğrultusunda geliştiği kanaatindeyim.

Türkiye’de Müslümanların ( Türkiye’de herkes Müslüman gerçi, diyor tebessüm ederek ), özelleştirecek olursak İslami endişe sahipleri, muhafazakâr kesimler, mütedeyyin insanlar, Osmanlı bakıyesi âlimler, aydınlar diyebiliriz. Epeyce renkli bir Müslüman camiadan bahsediyoruz. Bu da; Cumhuriyet dönemi din politikaları tarafından bir taraf olarak ele alınmalıdır. Bu kesim çok partili hayata geçişle daha etkili olmaya başlayacak ve taraf olduğunu belli edecektir.

Türkiye’de neden özel İmam-Hatip Liseleri yoktur, özel üniversitelerde İlahiyat Fakültesi bölümü yoktur? Acaba Türkiye’de özel İmam-Hatip Liseleri ve özel İlahiyat Fakülteleri açılsın diye bir referandum yapsak nasıl bir netice alırız? Diyanet İşleri Başkanlığı için de aynı şey geçerli. Netice müspet olmaz. Hem bunlarında gündeme geldiğini, konuşulduğunu bile görmüyoruz.

O sırada programda hazır bulunan Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Eski Dekanlarından Muhterem Hocamız Prof. Dr. Salih Tuğ hemen söz isteyerek: “ Olur mu Efendim, biz bunları E-İlahiyat Platformunda konuştuk, konuşuyoruz” dedi.

İsmail Kara, birkaç da soru alarak programı hitama erdirdi ve gerisi artık kitapta, kıyamete kadar okursunuz buyurdu….

Cumhuriyet Türkiye'sinde bir mesele olarak “İslam” kitabı, E-İlahiyat Tanıtımı için tıklayınız..

Haberi Hazırlayan: Hatice KOÇ

Yorum ekle